اگر یک Disk در Windows Server ناگهان Offline، Unknown یا Not Initialized دیده می‌شود، قبل از هر تغییر مشخص کنید دیسک واقعاً جدید و خالی است یا قبلاً داده داشته است. روی دیسکی که قبلاً داده داشته، Initialize یا ساخت Partition جدید می‌تواند بازیابی را سخت‌تر کند. ابتدا وضعیت Storage، شناسایی دیسک در ویندوز، Online/Read-only بودن و Event Log را بررسی کنید.
مرحله ۱: وضعیت دیسک‌ها را بدون تغییر ثبت کنید
Get-Disk | Format-Table Number,FriendlyName,SerialNumber,HealthStatus,OperationalStatus,PartitionStyle,IsOffline,IsReadOnly,Size -Auto
Get-Volume | Format-Table DriveLetter,FileSystemLabel,FileSystem,HealthStatus,OperationalStatus,SizeRemaining,Size -Autoشماره، Serial Number، Size و PartitionStyle را یادداشت کنید. در سرورهای چنددیسکی هیچ تغییر را فقط براساس شماره Disk انجام ندهید.
مرحله ۲: اگر دیسک اصلاً دیده نمی‌شود
اگر دیسک در Get-Disk یا Disk Management وجود ندارد، ابتدا Hypervisor، Storage Panel، iSCSI/SAN یا Controller را بررسی کنید. سپس از Disk Management گزینه Rescan Disks را اجرا کنید و دوباره وضعیت را بخوانید. اگر هنوز دیده نمی‌شود، مشکل در سطح شناسایی Storage است و Initialize راه‌حل این مرحله نیست.
مرحله ۳: اگر Disk فقط Offline است
Get-Disk | Where-Object IsOffline -eq $true |
Format-Table Number,FriendlyName,SerialNumber,OperationalStatus,PartitionStyle,Size -AutoSerial و Size را با دیسک موردنظر تطبیق دهید. در Disk Management روی همان دیسک، وضعیت Offline را بررسی کنید. طبق Microsoft، دیسک باید قبل از Initialize یا ساخت Volume آنلاین باشد. در Failover Cluster، SAN و Storage اشتراکی، قبل از Online کردن، مالکیت Disk/CSV و طراحی Storage را بررسی کنید.
مرحله ۴: Read-only بودن را بررسی کنید
Get-Disk | Select-Object Number,FriendlyName,IsOffline,IsReadOnly,OperationalStatusاگر دیسک بعد از تغییر در Disk Management دوباره Read-only یا Offline می‌شود، Storage Policy، Snapshot/Clone، Controller و Event Log را بررسی کنید؛ تکرار تغییر بدون پیدا کردن علت می‌تواند علامت مشکل اصلی را پنهان کند.
مرحله ۵: New Disk را با Disk دارای داده اشتباه نگیرید
PartitionStyle=RAW به‌تنهایی ثابت نمی‌کند دیسک خالی است. اگر دیسک قبلاً Volume و داده داشته و اکنون ناگهان RAW یا Not Initialized شده، آن را Initialize نکنید. ابتدا اتصال Storage، Backup و امکان Recovery را بررسی کنید. فقط اگر از جدید و خالی بودن دیسک مطمئن هستید، طبق راهنمای رسمی Microsoft از Disk Management برای Online و Initialize کردن آن با GPT استفاده کنید.
مرحله ۶: Event Viewer را بررسی کنید
Get-WinEvent -FilterHashtable @{LogName='System'; Level=2; StartTime=(Get-Date).AddHours(-6)} |
Where-Object {$_.ProviderName -match 'disk|stor|ntfs|vol|partmgr'} |
Select-Object TimeCreated,Id,ProviderName,Message -First 50اگر هم‌زمان با Offline شدن دیسک Timeout، Reset یا I/O error ثبت شده، مشکل را در Storage/Controller/Hypervisor دنبال کنید. Online شدن موقت دیسک الزاماً به معنی رفع علت نیست.
مرحله ۷: وضعیت Disk Management را تفسیر کنید
diskmgmt.msc را باز کنید و وضعیت را با PowerShell تطبیق دهید. حالت‌های Offline، Online، Unknown، Not Initialized، Unallocated، Healthy و Missing معنی یکسان ندارند. دیسک جدیدِ Not Initialized با دیسکی که قبلاً داده داشته و ناگهان Unknown شده، مسیر عیب‌یابی متفاوتی دارد.
بعد از Clone یا Restore چه چیزی را چک کنیم؟
Get-Disk | Select-Object Number,FriendlyName,SerialNumber,UniqueId,PartitionStyle,IsOffline,IsReadOnlyبعد از Clone/Snapshot/Restore شناسه‌ها و وضعیت Storage را ثبت کنید. روی Production قبل از هر عملیات نوشتنی Snapshot/Backup معتبر و مسیر Recovery داشته باشید.
Verify بعد از رفع مشکل
Get-Disk | Format-Table Number,HealthStatus,OperationalStatus,PartitionStyle,IsOffline,IsReadOnly -Auto
Get-Volume | Format-Table DriveLetter,FileSystemLabel,HealthStatus,OperationalStatus,SizeRemaining,Size -Autoسپس سرویس یا Application وابسته به Volume را تست کنید. اگر مشکل همراه با کندی I/O است، راهنمای عیب‌یابی Disk و Performance در Windows Server را ببینید. اگر پس از رفع Storage هنوز Role یا Feature خطا می‌دهد، تعمیر DISM و Component Store را بررسی کنید. برای Shared Folder روی Volume نیز عیب‌یابی SMB و Port 445 مرتبط است.
برای اجرای Windows Server روی زیرساخت مجازی مستقل می‌توانید مشخصات سرور مجازی وان‌سرور را براساس CPU، RAM و Storage موردنیاز سرویس بررسی کنید.
Rollback و Recovery
تغییرات Online/Offline معمولاً قابل بازگردانی‌اند، اما Initialize و Format عملیات ساده و قابل Undo نیستند. اگر دیسک قبلاً داده داشته و اکنون RAW/Not Initialized است، عملیات نوشتنی را متوقف کنید و از مسیر Backup/Recovery یا بررسی Storage ادامه دهید.