اگر تمدید گواهی Let’s Encrypt با Certbot شکست میخورد، ابتدا پیام دقیق certbot renew --dry-run و لاگ /var/log/letsencrypt/letsencrypt.log را بخوانید. در چالش HTTP-01، مرجع صدور باید بتواند فایل اعتبارسنجی را از مسیر http://DOMAIN/.well-known/acme-challenge/TOKEN روی پورت 80 دریافت کند. خطای unauthorized، پاسخ 404، Timeout یا DNS اشتباه هرکدام مسیر عیبیابی متفاوتی دارند؛ بازکردن کورکورانه فایروال یا درخواست مکرر گواهی راهحل نیست.
سناریو و پیشنیازهای عیبیابی
این راهنما برای لینوکس با دسترسی sudo و Certbot نصبشده است؛ مثالها برای NGINX یا Apache روی VPS خودمدیریت نوشته شدهاند. پیش از تغییر DNS، VirtualHost یا فایروال، از پیکربندی نسخه پشتیبان بگیرید و یک راه دسترسی مستقل به سرور داشته باشید. برای نصب اولیه Certbot، راهنمای دریافت SSL با Certbot را ببینید؛ این مقاله بر خطای تمدید تمرکز دارد، نه نصب اولیه.
۱. گواهی، روش اعتبارسنجی و خطای واقعی را پیدا کنید
sudo certbot --version
sudo certbot certificates
sudo certbot renew --dry-run
sudo tail -n 100 /var/log/letsencrypt/letsencrypt.log
sudo systemctl list-timers --all | grep -i certbotاجرای --dry-run معمولاً از محیط آزمایشی ACME استفاده میکند و برای تست تمدید است؛ این دستور گواهی Production جدید صادر نمیکند. در برخی پیکربندیها ممکن است Hookها اجرا شوند؛ قبل از تست، Hookهای موجود را بررسی کنید. اگر Certbot با Snap نصب شده، نام سرویس/Timer میتواند با نصب بسته توزیع متفاوت باشد. در خروجی certbot certificates نام دامنه، مسیر Certificate و تاریخ انقضا را با دقت تطبیق دهید.
۲. DNS دامنه را از بیرون و داخل سرور بررسی کنید
dig +short A example.com
dig +short AAAA example.com
dig +short A www.example.com
dig +short AAAA www.example.com
curl -I --connect-timeout 5 http://example.com/قبل از اجرا، example.com را با دامنه واقعی جایگزین کنید. اگر رکورد AAAA به IPv6 اشتباه اشاره میکند، درخواست اعتبارسنجی ممکن است به سرور دیگری برسد؛ صرفاً حذف کورکورانه AAAA راهحل نیست. DNS پشت CDN یا Load Balancer نیز باید درخواست HTTP-01 را به مقصد درست هدایت کند. برای تفاوت روشها، آموزش DNS Validation و تفاوت چالشهای ACME را بخوانید.
۳. مسیر HTTP-01 و پورت 80 را بدون تضعیف امنیت آزمایش کنید
HTTP-01 به دسترسی عمومی روی پورت 80 نیاز دارد. اگر از پلاگین webroot استفاده میکنید، فایل آزمایشی را در همان Webroot تعریفشده در فایل Renewal قرار دهید؛ مسیر اشتباه یکی از علتهای رایج 404 است. فایل آزمون را در مسیری قرار دهید که فقط محتوای عمومی غیرحساس داشته باشد.
sudo ss -ltnp | grep ':80 '
sudo nginx -t 2>/dev/null || sudo apachectl configtest
sudo grep -RniE 'authenticator|webroot_path|server =' /etc/letsencrypt/renewal/ 2>/dev/nullبرای آزمایش یک Webroot مشخص، ابتدا مسیر واقعی DocumentRoot را از تنظیمات وبسرور پیدا کنید؛ مثال زیر صرفاً با جایگزینی مسیر صحیح قابل اجراست:
WEBROOT=/var/www/example.com/public
sudo mkdir -p "$WEBROOT/.well-known/acme-challenge"
printf 'acme-probe-okn' | sudo tee "$WEBROOT/.well-known/acme-challenge/acme-probe.txt"
curl -i http://example.com/.well-known/acme-challenge/acme-probe.txt
sudo rm -f "$WEBROOT/.well-known/acme-challenge/acme-probe.txt"پیش از اجرای این نمونه، WEBROOT و دامنه را تغییر دهید. اگر از خارج شبکه پاسخ 404 یا 403 میآید، Location/Rewrite، WAF، احراز هویت اجباری، Proxy و مسیر DocumentRoot را بررسی کنید. پاسخ موفق به فایل آزمون، موفقیت قطعی ACME را تضمین نمیکند؛ باید dry-run هم موفق باشد. اگر درخواست HTTP به HTTPS ریدایرکت میشود، رفتار نهایی Redirect و دسترسی چالش را بررسی کنید؛ صرف وجود Redirect الزاماً خطا نیست.
۴. تفاوت خطاهای رایج Certbot renewal failed
- unauthorized / 404: فایل چالش در مسیر اشتباه، VirtualHost نامرتبط، CDN/WAF یا Rewrite مزاحم است.
- Timeout / connection refused: DNS به IP اشتباه میرود، پورت 80 در مسیر بسته است یا وبسرور Listener ندارد.
- rateLimited: درخواستهای ناموفق را تکرار نکنید؛ پس از رفع علت، ابتدا از
--dry-runاستفاده کنید و محدودیتهای Let’s Encrypt را بررسی کنید. - DNS problem / NXDOMAIN: رکورد دامنه یا زیردامنه ناقص است؛ وضعیت A/AAAA و Delegation را بررسی کنید.
- Plugin error: پلاگین NGINX/Apache یا مسیر فایل Renewal ممکن است با تنظیمات فعلی سرور ناسازگار باشد.
۵. سرویس تمدید خودکار و Hookهای نصب گواهی را بررسی کنید
systemctl list-timers --all | grep -Ei 'certbot|snap.certbot'
sudo systemctl status certbot.timer --no-pager
sudo grep -RniE 'deploy_hook|pre_hook|post_hook' /etc/letsencrypt/renewal/ 2>/dev/null
sudo certbot renew --dry-runممکن است Timer توزیع شما نام دیگری داشته باشد؛ خروجی list-timers را ملاک بگیرید. Certbot معمولاً فقط گواهیهایی را تمدید میکند که به زمان تمدید رسیده باشند؛ --dry-run برای تست مستقل از این شرط مناسب است. اگر گواهی تمدید میشود اما سایت هنوز گواهی قدیمی نشان میدهد، مسیر Certificate وبسرور و Reload پس از تمدید را بررسی کنید. برای مرور نصب و ساختار گواهی در Ubuntu، آموزش نصب Let’s Encrypt روی اوبونتو نیز قابل مراجعه است.
۶. Verify پس از اصلاح و روش Rollback
پس از رفع خطا، certbot renew --dry-run را تکرار و خروجی موفقیت را ثبت کنید. اگر گواهی واقعاً نزدیک تمدید است، اجرای عادی sudo certbot renew را پس از موفقیت آزمون و بررسی محدودیتهای CA انجام دهید. برای دیدن گواهی ارائهشده از سمت سرویس:
sudo certbot certificates
echo | openssl s_client -connect example.com:443 -servername example.com 2>/dev/null | openssl x509 -noout -dates -subject -issuerدر صورت شکست تغییرات وبسرور، فایل Backup را به مسیر قبلی بازگردانید، nginx -t یا apachectl configtest بگیرید و فقط پس از تأیید Syntax، Reload کنترلشده انجام دهید. تغییر رکورد DNS را نیز با مقدار قبلی مستند و در صورت لزوم برگردانید. هرگز برای عبور از خطا، بررسی TLS را غیرفعال نکنید یا کل مسیر .well-known را بدون محدودیت امنیتی بازنویسی نکنید.
اگر این فرآیند روی VPS خودمدیریت اجرا میشود و برای دسترسی به تنظیمات NGINX/Apache، پورتها، DNS و Hookهای Certbot به کنترل کامل نیاز دارید، هنگام انتخاب زیرساخت میتوانید پلنهای سرور مجازی وانسرور را از نظر منابع و سطح مدیریت بررسی کنید؛ خرید سرور جدید بهخودیخود خطای اعتبارسنجی دامنه را حل نمیکند. در هاست اشتراکی، معمولاً باید از قابلیت SSL کنترلپنل یا پشتیبانی سرویس استفاده کرد و لزوماً نیازی به Certbot با دسترسی root نیست.
منابع فنی
راهنمای رسمی تمدید گواهی با Certbot، انواع چالش Let’s Encrypt و محدودیتهای صدور گواهی. بررسی زنده این نشانیها در اجرای فعلی به دلیل محدودیت ابزار وب انجام نشد؛ قبل از اجرای تغییر حساس در Production، نسخه فعلی مستندات و ابزار نصبشده را تطبیق دهید.
